मुख्यमंत्री सिद्धरामय्या यांनी रविवारी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींवर महिला आरक्षणाचा मुद्दा राजकीय हेतूने वापरल्याचा आरोप केला, तर उपमुख्यमंत्री डीके शिवकुमार यांनी विरोधी पक्षांशी योग्य सल्लामसलत न करता हे विधेयक मांडण्यात आल्याचे सांगत केंद्राच्या दृष्टिकोनावर टीका केली. संसदेत महिला आरक्षण आणि परिसीमन संबंधी 131 व्या घटनादुरुस्ती विधेयकाच्या पराभवानंतर त्यांची टिप्पणी आली आहे.
हावेरी जिल्ह्य़ात बोलताना, जेथे ते विकासकामांचे शुभारंभ करण्यासाठी उपस्थित होते, सिद्धरामय्या म्हणाले की, केंद्र निवडणुकीच्या फायद्यासाठी विरोधकांवर दोष देण्याचा प्रयत्न करत आहे. “तामिळनाडू आणि पश्चिम बंगालसारख्या राज्यांमध्ये निवडणुका असल्याने पंतप्रधान केवळ राजकीय फायद्यासाठी पक्षाला दोष देण्याचा प्रयत्न करत आहेत,” ते म्हणाले.
काँग्रेसने महिला आरक्षणाला कधीच विरोध केला नसल्याचे त्यांनी कायम ठेवले आणि दाव्याला पाठिंबा देण्यासाठी त्यांच्या रेकॉर्डकडे लक्ष वेधले. “काँग्रेसचा महिला आरक्षणाला कधीच विरोध नाही. पंतप्रधान असताना राजीव गांधी यांनी राज्यघटनेच्या ७३व्या आणि ७४व्या दुरुस्तीद्वारे शहरी आणि ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये ३३ टक्के आरक्षण आणले. जेव्हा एनडीए सरकारने महिला आरक्षण विधेयक संसदेत मांडले, तेव्हा काँग्रेसने त्याला मनापासून पाठिंबा दिला,” असे ते म्हणाले.
त्यांनी चिंता व्यक्त केली की प्रस्तावित सीमांकन व्यायाम राज्यांमधील शक्ती संतुलन बदलू शकतो. “सध्याच्या विधेयकाचा उद्देश राज्यांचे राजकीय संतुलन कमी करणे आणि दक्षिण भारतीय राज्यांची शक्ती कमी करणे आहे. त्यामुळेच आमचा त्याला विरोध आहे,” असे ते म्हणाले.
सीमांकनाच्या संभाव्य प्रभावाविषयी स्पष्टीकरण देताना, ते म्हणाले की बदल मोठ्या उत्तरेकडील राज्यांना विषम प्रमाणात अनुकूल करू शकतात. “पंतप्रधान आणि इतर मंत्री सर्व राज्यांतील जागांची संख्या 50% वाढेल असे सांगत फिरत आहेत. तसे झाल्यास उत्तर प्रदेशातील जागा सध्याच्या 80 वरून 120 पेक्षा जास्त होतील. पण लोकसंख्या स्थिर ठेवण्यासाठी सक्रिय धोरणे अवलंबणाऱ्या कर्नाटकसारख्या छोट्या राज्यांना त्याचा फटका बसेल. कर्नाटकात विविध राज्यांच्या सापेक्ष संख्याबळाच्या तुलनेत केवळ 42 राज्यांचे हितसंबंध कमी होतील. ज्यांनी प्रगतीशील धोरणे आणि योजनांचे पालन केले आहे,” सिद्धरामय्या म्हणाले.
उपमुख्यमंत्री शिवकुमार यांनीही हे विधेयक ज्या पद्धतीने मांडले गेले त्यावर विरोधी पक्षांना विश्वासात घेतले नाही, अशी टीका केली. “ही लोकशाही आहे; ही हिटलर शैलीचा नियम नाही. ते निवडणुकीच्या मध्यभागी ते आणू शकत नाहीत आणि संपूर्ण मतदारसंघ बदलण्याचा प्रयत्न करू शकत नाहीत,” ते म्हणाले.
व्यापक विचारविनिमय करण्याची गरज असल्याचे ते म्हणाले. “त्यांना सर्वांना विश्वासात घेणे आवश्यक आहे, परंतु त्यांनी तसे केले नाही. म्हणूनच विरोधी पक्षांनी खूप चांगले काम केले आहे. त्यामुळे, हा भारताच्या आघाडीचा विजय आहे,” शिवकुमार म्हणाले.
महिला आरक्षणाला काँग्रेसने विरोध केल्याचा आरोप फेटाळून लावत ते म्हणाले, “ही कोणाची वैयक्तिक मालमत्ता नाही. महिला ही देशाची संपत्ती आहे. आम्ही राज्यसभेत हे पारित केले होते आणि काँग्रेसने महिलांना स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये 50 टक्के आरक्षण दिले आहे. आजही आम्ही त्याला पाठिंबा देतो.”
प्रस्तावित बदलांचा प्रादेशिक प्रतिनिधित्वावर परिणाम होऊ शकतो, असा इशाराही त्यांनी दिला. “आमच्याशी सल्लामसलत न करता, ते मतदारसंघांची पुनर्रचना करण्याचा प्रयत्न करत आहेत, उत्तर भारताला अधिक वजन देण्याचा आणि दक्षिण भारतातील प्रतिनिधित्व कमी करण्याचा प्रयत्न करीत आहेत. हे कोणीही सहन करू शकत नाही,” ते म्हणाले.
भाजपने मात्र या विधेयकाच्या पराभवासाठी काँग्रेसला जबाबदार धरले. कर्नाटक विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते आर अशोक यांनी पक्षावर महिलांना राजकीय प्रतिनिधित्व नाकारल्याचा आरोप केला. “महिला शक्तीकडे दुर्लक्ष केल्याबद्दल देशातील जनता काँग्रेसला माफ करणार नाही. आगामी निवडणुकीत पक्षाला धडा शिकवेल,” असे ते म्हणाले.
काँग्रेस महिलांना राजकीयदृष्ट्या सक्षम करण्याऐवजी कल्याणकारी उपायांवर अवलंबून असल्याचा आरोप त्यांनी पुढे केला. “काँग्रेसला वाटते की महिलांनी घरी राहावे, स्वयंपाक करावा, मंदिरात जावे आणि त्यांना राजकीय प्रतिनिधित्व नसावे. त्यांना संसदेत किंवा विधानसभेत महिला नको आहेत. त्यांनी महिलांना आरक्षणापासून वंचित ठेवले आहे,” ते म्हणाले.
भाजप महिला मोर्चाने या मुद्द्यावर राज्यभर निदर्शने सुरू केल्याचे सांगितले. प्रदेशाध्यक्ष केसी मंजुळा यांनी सांगितले की, यापूर्वीही अनेक शहरांमध्ये निदर्शने झाली आहेत आणि ती सुरूच राहतील. “कर्नाटकमधील काँग्रेस सरकारला सत्तेवरून काढून टाकेपर्यंत निदर्शने सुरूच राहतील,” त्या म्हणाल्या. “आम्ही आरक्षण विधेयक मंजूर झाल्याचा आनंद साजरा करण्याची तयारी केली होती, पण त्याचे रूपांतर आता संतापात झाले आहे,” ती पुढे म्हणाली.
